O O O O O O O O O O

Bartelje! Friese variant op populaire Baskische improvisatiekunst

8 mei 2018

Kan een enorm populaire, eeuwenoude poëtische kunstvorm uit Baskenland ook aanslaan in Fryslân? Vijf Friezen denken van wel en gaan een serieuze poging wagen. Op vrijdag 18 mei om 20.00 uur wordt in talenpaviljoen MeM te Leeuwarden het project ‘Bartelje!’ toegelicht. Dan is ook de exclusieve voorpremière van de FryslânDOK-documentaire ‘It súksesferhaal fan in minderheidstaal’, over het Baskische Bertsolaritza-fenomeen, en de eerste stappen van de initiatiefnemers om de improvisatievorm naar Fryslân te halen.

Bertsolaritza
‘Bertsolaritza’ is poëzie, slam, improvisatie, entertainment en muziek ineen. Een ‘bertso’ is een muzikaal vers in Baskische stijl. De ‘bertsolari’ – zanger van de bertso – krijgt een onderwerp aangereikt, en moet daar na twintig seconden bedenktijd iets over zingen. Op rijm en op een bekende Basische melodie. Een razend moeilijke kunstvorm die de Basken in het dna zit. Het wordt samen met vrienden gedaan in de kroeg, op het dorpsplein, en er zijn bertsolaritza-scholen voor kinderen om het onder de knie te krijgen.

Wie denkt dat bertsolaritza een oubollige orale traditie is, heeft het mis. Eens in de vier jaar wordt de hoogmis van de dichtvorm gehouden: het Groot Bertsolari Kampioenschap (Bertsolari Txapelketa Nagusia). Uit heel Baskenland komen de allerbeste bertsolari een dag samen en strijden ze om de heldeneer van vier jaar lang de beste genoemd te mogen worden. Het vierjaarlijks kampioenschap trekt 15.000 uitzinnige bezoekers van jong en oud, en wordt live op de Baskische tv uitgezonden.

Bartelje!
Een groepje Friezen – gefascineerd en enthousiast geraakt door het fenomeen – wil proberen de kunstvorm op Fryske grûn te laten opbloeien. Het zaadje hiervoor wordt op vrijdag 18 mei gepland tijdens de feestelijke informatieavond in taalpaviljoen MeM. De Friese naam voor de kunstvorm is ‘Bartelje’: het woord knipoogt naar ‘boartsje’ en heeft ‘battelen’ in zich. Nadat die avond de FryslânDok-documentaire ‘Súksesferhaal fan in minderheidstaal’ is vertoond en de regels zijn uitgelegd kan iedereen die dat wil het zelf oefenen en proberen. In het Fries of een andere minderheidstaal of dialect uit de provincie. Hein Jaap Hilarides verzorgt deze avond de muziek.
Het (eerste) hoogtepunt van het Barteljen! moet plaatsvinden in de week van 1 tot 8 juli, als het Baskisch centraal staat in taalpaviljoen MeM. Professionele Baskische ‘bertsolari’ zullen dan workshops geven en er zal een gezamenlijk Baskisch/Fries ‘Bartelpartij’ worden gehouden.

De Barteliers
De vijf mensen die - verenigd als de ‘Barteliers’ – het Barteljen! in Fryslân introduceren zijn initiatiefnemer Bart Kingma, Gerard de Jong, Elmar Kuiper, Mirjam Vellinga en Syds Wiersma.

Informatie-avond Bartelje!
Vrijdag 18 mei om 20.00 uur in Talenpaviljoen MeM, Prinsentuin, Leeuwarden. Toegang gratis.

Links
1. Trailer van FryslânDok-documentaire ‘Súksesferhaal fan in minderheidstaal’: https://www.youtube.com/watch?v=zXYjXb0w9JU
2. Video-introductie op bertsolaritza (Engelse ondertiteling): https://vimeo.com/9355066
3. Engelse introductie op bertsolaritza van de officiële Baskische organisatie: https://www.bertsozale.eus/eu/bertsolari-txapelketa-nagusia/albisteak/the-bertsolari-championship-final

De betaalpagina wordt geladen