Iedere school in het Friese taalgebied is verplicht om het vak Fries te geven. Voor sommige scholen gaat het dan om Fries verstaan, maar op andere scholen is het doel om ook lezen, praten en schrijven te leren. Dit is afhankelijk van de door de provincie vastgestelde kerndoelen voor het Fries. Er zijn ongeveer 70 drietalige basisscholen in Friesland, daar wordt zowel Nederlands, Fries als Engels gesproken als instructietaal in een substantieel deel van de onderwijstijd. De Afûk maakt samen met het Cedin veel lesmateriaal voor het Fries in het onderwijs. De laatste jaren is vooral ingezet op het ontwikkelen van digitale leermaterialen.

Rinze de Kikker

Rinze de Kikker gaat op avontuur! In deze interactieve verhalen voor tablets en digitale schoolborden speelt Rinze de Kikker de hoofdrol. Zo gaat hij op reis naar zijn broer Frits die in de stad woont, en ligt hij zelfs voor een kikker wel heel vaak in de plomp! De e-books over Rinze de Kikker zijn gemaakt voor kleuters en zitten vol met interactieve elementen. De verhalen kunnen voorgelezen worden, maar ook afgespeeld op een tablet of digitaal schoolbord.

 

Spoar 8

Spoar 8 is de digitale methode Fries voor het primair onderwijs. In de onderbouw werkt Spoar 8 thematisch, aansluitend op andere methodes zoals Schatkist en Kleuterplein. Denk aan thema’s als de seizoenen, de verschillende feesten en het lichaam. Er zijn meer dan duizend verhaaltjes, liedjes, opzegversjes, prentenboeken, filmpjes, woordenlijsten en praatplaten te vinden. Er worden allerlei ideeën gegeven om met de kinderen aan het Fries te werken, in de vorm van taalactiviteiten. De docent kan zelf zijn/haar eigen les samenstellen door geschikt materiaal uit de thematheek bij elkaar te zetten in een thematische les. In de midden- en bovenbouw bestaat Spoar 8 uit series van 4 lessen met thema’s zoals Feest, Natuur en Techniek. Deze methodevariant begint met een klassikale introductie per thema en heeft 2 differentiatieniveaus voor de werklessen. Ieder leerjaar bevat 8 thema en ieder thema bestaat uit 4 lessen. Zo staat er voor iedere groep een jaarprogramma van 32 lessen klaar.
Per thema zijn er twee eindopdrachten toegevoegd, waarin op betekenisvolle wijze aan de Friese taal wordt gewerkt: de Tramopdracht en de Treinopdracht. De onderdelen spelling, woordschat en grammatica worden in Spoar 8 aangeboden via de game ‘Meunstertún‘.

Spoar 8 is onderdeel van ons Edufrysk-platform en is te gebruiken op de computer/laptop, digibord, tablet of smartphone. Mochten scholen geen toegang hebben tot digitale middelen, dan is het ook mogelijk om onderdelen van Spoar 8 te printen. Er zijn op dit moment zo’n 145 scholen en 12.500 leerlingen die met Spoar 8 werken.

Ook de komende jaren zal er verder worden gewerkt aan deze methode. Zo zijn we onder andere bezig met interactieve praatplaten voor de onderbouw, nieuwe thema’s voor de midden- en bovenbouw, in leeslijn voor groep 3/4 en andere vormen van evaluatie.

Meunstertún

De onderdelen spelling, woordenschat en grammatica worden in Spoar 8 aangeboden via de game Meunstertún. Deze Monstertuin is een ‘serious game’. Dat betekent dat de leerlingen taaloefeningen doen in een spelomgeving. De leerlingen zorgen voor de monsters in de Monstertuin door opdrachten uit te voeren. Met die opdrachten werken de leerlingen aan de beheersing van de Friese taal. De game maakt gebruik van adaptieve leerlijnen. Dat houdt in dat het programma bijhoudt hoe de leerling de opdracht uitvoert. Een leerling die langer werk heeft met een bepaalde oefening of meer moeite heeft, krijgt meer oefeningen om aan die regel te werken. Een leerling die gemakkelijk door de oefeningen gaat, stroomt eerder door naar het volgende onderdeel van de leerlijn.

Schoolkisten

Eens in de 14 dagen brengt de Afûk boekenkisten naar basisscholen met de nieuwste kinderboeken voor de onder-, midden- en bovenbouw. Meer

De Friese canon: 11en30.nu

De koe, de terp van Hegebeintum, en Domela en Piter Jelles. Zomaar drie van de 11&30 (41) vensters van de Canon van Friesland. De Friese canon is ontwikkeld naar aanleiding van de Nederlandse canon. Het project bouwt de vensters van de Nederlandse canon uit met Friese aspecten, geeft verdieping en biedt specifieke vensters voor de Friese geschiedenis. Dat alles door gebruik te maken van een website, social media, een serie boeken en een tv-programma.

De canon van Friesland in 11&30 vensters is bedoeld voor iedereen die interesse heeft in de Friese cultuur en geschiedenis, en in het bijzonder voor leerlingen en docenten in de bovenbouw van het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Kijk ook eens op de website van de Friese canon: 11en30.nu

Sjongfestival

Eens in de twee jaar wordt het Sjongfestival gehouden. Bij het Sjongfestival zingt een koor van leerlingen uit groep 6, 7 en 8 een eigen tekst op een van de door de organisatie geselecteerde tracks. Bij het schrijven en oefenen van het lied kunnen scholen de hulp inschakelen van een zangcoach.

In 2018 is het de bedoeling dat de leerlingen een meertalig lied schrijven. Alle moedertalen van de kinderen in het koor, moeten in de tekst worden verwerkt. Zo kunnen de leerkrachten op speelse wijze de kerndoelen Fries, Nederlands, Engels en Kunstzinnige Oriëntatie met elkaar verbinden. Het Sjongfestival wordt georganiseerd door de Afûk in samenwerking met Cedin, Keunstwurk en Omrop Fryslân. Kijk voor meer informatie en inschrijven op www.sjongfestival.frl.

Voor leerkrachten

Lesjaan.frl is de website voor de leerkrachten, docenten en lesgevers om op de hoogte te blijven van alle ontwikkelingen die gaande zijn op het gebied van het vak Fries in het onderwijs.

Toetsing en evaluatie

Om de ontwikkeling van kinderen beter te kunnen volgen, is het Evaluatiesysteem Fries Grip samengesteld.
Vanuit Grip zijn er voor het primair onderwijs verschillende instrumenten beschikbaar:
-methodegebonden toetsen, passend bij Spoar 8
-begrijpend lezen-toetsen
-Frisiatoets voor het primair onderwijs
-observatie-instrumenten
Alle evaluatie-instrumenten zijn, net als het lesmateriaal, gekoppeld aan het referinsjeramt Frysk (Referentiekader Fries/rrF). Op deze manier kunnen scholen bijhouden welken domeinen en taaldoelen behandeld worden.