O O O O

Scholen en provincie zetten samen schouders onder Fries op school

20 septimber 2018

PARSEBERJOCHT / LJOUWERT - Op de conferentie Frysk yn it ûnderwiis in Heerenveen is zojuist – donderdagmiddag 20 september - het rapport ‘It is mei sizzen net te dwaan’ gepresenteerd. Het rapport geeft een beeld van het vak Fries in het primair en voortgezet onderwijs en is aangeboden aan gedeputeerde Sietske Poepjes en inspecteur-generaal van het Onderwijs Monique Vogelzang. Het onderzoek is uitgevoerd door het lectoraat Taalgebruik & Leren van de NHL Stenden Hogeschool.

Een belangrijke conclusie uit het onderzoek is dat de invulling van het vak Fries op scholen onderling veel van elkaar verschilt. Factoren als het taalgebied waar de school staat en de taalachtergrond van leerlingen en leerkrachten spelen hierbij een rol. Ook de visie van de school op het vak Fries en de bevoegdheden van de docenten hebben een bepalende rol.
Er zijn ook scholen die meer doen dan alleen het aanbieden en behalen van de kerndoelen. Een aantal scholen moet nog een slag maken.

Taalplan Frysk
Het project Taalplan Frysk geeft invulling aan de Beleidsregel voor het krijgen van een ontheffing voor het vak Fries in het primair en voortgezet onderwijs. Onderwijskundigen van het Lectoraat Taalgebruik & Leren hebben alle scholen die onder de Wet op het Primair Onderwijs (423) en de Wet op het Voortgezet Onderwijs (71) bezocht. Samen met de school hebben zij een Taalplan Frysk opgesteld. Op basis hiervan is er voor vier jaar een taalprofiel aan de school toegekend.

In het Taalplan staat hoe de school invulling geeft aan de kerndoelen voor het vak Fries. Een kerndoel geeft aan wat leerlingen moeten kennen en kunnen als het gaat om Fries verstaan, lezen, spreken en schrijven. Alle scholen formuleren ambities voor de toekomst. Ze krijgen de kans om op eigen wijze te groeien naar een situatie waarbij een ontheffing voor een of meerdere kerndoelen niet meer nodig is. Alle scholen binnen het taalgebied moeten uiterlijk in 2030 voldoen aan de kerndoelen die de wet aan het Fries stelt.

“Skouders derûnder”
Gedeputeerde Poepjes: “Om dy ambysje te heljen moat der wat barre. En wol troch ús allegearre. Ik doch de oprop oan skoallen, skoalbestjoeren, learkrêften, ynspeksje mar ek oan de boargers fan Fryslân; set mei-inoar de skouders derûnder. Sjoch it net as in drûge ferplichting, mar as in kâns foar de takomst fan ús bern en as bliuwende basis fan ús maatskippij”.

De conferentie Frysk yn it ûnderwiis werd mee georganiseerd door de Onderwijsinspectie. Bij reguliere schoolbezoeken besteedt de inspectie aandacht aan het Fries. In het schooljaar 2018-2019 zal de inspectie een themaonderzoek doen naar het onderwijs in het Fries. Ze wil daarnaast onderzoeken hoe de schoolbesturen zicht houden op het onderwijs in de Friese taal, bijvoorbeeld via de taalplannen.

De provincie stelt het Lectoraat Taalgebruik & Leren aan als aanspreekpunt voor het Taalplan Frysk. Daarnaast evalueert de provincie het aanbod voor nascholing, onderwijsbegeleiding en onderwijsmateriaal. In het schooljaar 2020 – 2021 starten de nieuwe bezoeken aan alle scholen in Fryslân. Het vak Fries komt hierdoor structureel op de agenda bij leraren, scholen en schoolbesturen.



Foto: provinsje Fryslân. Op de foto, van links naar rechts: Monique Vogelzang (inspecteur-generaal Onderwijsinspectie), gedeputeerde Sietske Poepjes, commissaris van de Koning drs. A.A.M Brok, Nynke Anna Varkevisser (NHL Stenden – auteur rapport), Albert Walsweer (NHL Stenden – auteur rapport


23-30 septimber by MeM: wike fan de gebeartetaal

17 septimber 2018

By MeM stiet alle wiken in oare taal sintraal! Fan 16 oant en mei 23 septimber binne dat flechtlingetalen (wykprogramma hjirûnder). Sjoch foar mear ynformaasje oer Talepaviljoen MeM ek www.lanfantaal.nl en/of folgje MeM op Facebook en Twitter.

Week van de gebarentaal bij MeM - PERSBERICHT


Alden binne bliid mei it Taalkado

12 septimber 2018

LJOUWERT - It bertegeskink fan de provinsje Fryslân, it Taalkado, wurdt troch âlden tige posityf ûntfongen. Dat docht bliken út in stekproef ôfnommen troch Kevin van der Zwaag, studint oan de Thorbecke Academie en stazjêr by de provinsje Fryslân.

Alden krije it Taalkado by de berte-oanjefte by in dielnimmende gemeente. It Taalkado is sûnt 2016 de opfolger fan it Taaltaske.

Meartalichheid
Yn it Taalkado sitte ûnder oare Fryske en meartalige foarlêsboekjes, in knuffelkubus dy’t it brûken fan meardere talen stimulearret en in cd mei Fryske berneferskes. Dêrmei biedt it Taalkado âlden de mooglikheid om bern op in leuke en leechdrompelige wize yn oanrekking te bringen mei it Frysk.

Foar âlden sit der ek ynformaasje yn oer bygelyks meartalich grutbringen en twatalige pjutte- en berne-opfang. It Taalkado makket harren bewust fan de foardielen fan de meartalige omjouwing dêr’t bern grut yn wurde.

Ofspyllist
Sawat 300 ûntfangers fan it Taalkado hawwe de enkête fan Van der Zwaag ynfolle. Sy wurdearje it Taalkado yn totaliteit tige posityf. Wol hawwe guon âlden suggestjes foar ferbettering oandroegen. Sa soe de cd mei Fryske ferskes neffens guon âlden yn de takomst better ferfongen wurde kinne troch in eigentiidskere foarm. Bygelyks in ôfspyllist mei Fryske berneferskes fia in online muzyktsjinst.


16-23 septimber by MeM: de wike fan de flechtlingetalen

10 septimber 2018

By MeM stiet alle wiken in oare taal sintraal! Fan 16 oant en mei 23 septimber binne dat flechtlingetalen (wykprogramma hjirûnder). Sjoch foar mear ynformaasje oer Talepaviljoen MeM ek www.lanfantaal.nl en/of folgje MeM op Facebook en Twitter.

Week van de vluchtelingentalen bij MeM - PERSBERICHT


Provinsjaal taalbelied op de goede wei

6 septimber 2018

LJOUWERT - Nettsjinsteande de grutte maatskiplike ûntjouwingen, is de posysje fan de Fryske taal stabyl bleaun. Dat docht bliken út it ûndersyk Taal yn Fryslân, útfierd troch de Fryske Akademy. It Frysk hat, mei te tankjen oan it provinsjaal taalbelied, syn plak yn de formele domeinen ferovere. It mear en better brûken fan it Frysk is no de ferfolchstap.

De ûndersikers dogge hjirfoar in tal oanbefellings oan de provinsje.

Taalkado

De ûndersikers advisearje de provinsje om troch te gean mei de foarljochting oan âlden oer Frysk en meartaligens. Âlden krije by de oanjefte fan in bern op it gemeentehûs fan de provinsje in Taalkado. De ynformaasje en it materiaal yn it Taalkado helpt de âlden by de kar foar in meartalige opfieding.

Frysk skriuwen
It Frysk skriuwen hat troch de sosjale media in grutter plak krigen yn it deistich libben fan de Friezen. Mar Friezen jouwe wol oan dat se graach better Frysk skriuwen leard hawwe wolle soenen. It feit dat sy dat no net goed kinne, smyt in drompel op. Dat pleitet foar in fersterking fan it Frysk skriuwen yn it ûnderwiis en de Fryske taalhelpmiddels, lykas www.taalweb.frl.

Taalskipper
It Frysk is op it plattelân fanâlds sterker as yn’e Fryske stêden. Dat docht ek bliken út dit ûndersyk. Troch de resinte gemeentlike weryndielingen, wurde gemeenten lykwols hieltyd faker bestjoerd fanút de stêden. It is fan belang dat der dan ek each is foar it Frysk. De provinsje spilet hjir as Taalskipper in rol yn om gemeenten hjirop te wizen en te helpen by it formulearjen fan gemeentlik taalbelied.

Foarbyldrol
Dat it Frysk yn offisjele fermiddens brûkt wurde kin, bliuwt fan belang om de offisjele status fan it Frysk te befêstigjen. De provinsje en oare oerheden hawwe hjirby in foarbyldrol. Ek as it giet om de sichtberens fan it Frysk op bygelyks websiden, yn advertinsjes en yn de iepenbiere romte en gebouwen. It gebrûk fan twataligens nûget Frysktaligen út om sels it Frysk ek te brûken en te skriuwen.

Lân fan taal
De provinsje wol op basis fan de resultaten fan it taalûndersyk in ekstra ympuls jaan oan it taalbelied. Lân fan taal hat hjir as grut programma-ûnderdiel fan Ljouwert-Fryslân 2018 in sintrale rol yn. Meartalichheid wurdt dêryn foar it fuotljocht brocht mei festiviteiten, keunst, wittenskip en edukaasje, wêrby’t it Frysk sintraal stiet. It is in gearwurking tusken ferskate partijen, dy’t ek nei 2018 mei-inoar Fryslân yn ynternasjonaal ferbân as meartalige regio op’e kaart sette wolle.

Lange termyn
De rapportaazje “Taal yn Fryslân, de folgjende generaasje” jout in byld fan de ûntwikkeling fan it Frysk op lange termyn. De rapportaazje is in ferfolch op eardere ûndersiken nei de Fryske taal yn 1969, 1984 en 1995. Ek de provinsjale taalatlassen út 2007, 2011 en 2015 binne meinaam yn it ûndersyk.


9-16 septimber by MeM: de Leewadder week

3 septimber 2018

By MeM stiet alle wiken in oare taal sintraal! Fan 9 oant en mei 16 septimber hâlde we it ticht by hûs en is dat it Leewadders (wykprogramma hjirûnder). Sjoch foar mear ynformaasje oer Talepaviljoen MeM ek www.lanfantaal.nl en/of folgje MeM op Facebook en Twitter.

Leewadder week bij Talenpaviljoen MeM - PERSBERICHT


Tomke foarlêsferhaaltsjes yn it Biltsk

29 augustus 2018

LJOUWERT - De Tomke-foarlêsferhaaltsjes dy’t earder ferskynden yn de Weekkrant Fryslân en lettere bondele binne yn it boek ‘100 x Tomke’ wurde oersetten nei it Biltsk. Fan woansdei 29 augustus ôf binne de Biltske Tomke-ferhaaltsjes wykliks te lêzen yn de Bildtse Post.

Gerard de Jong, haadredakteur fan de Bildtse Post, is tige wiis mei de nije oanwînst foar syn krante. “De Bildtse Post siet ’t as kultuurdrager as hur taak om ’t brúkken fan de Bildtse taal te stimuleren. Tomke is ’t bekîndste, súksesfolste Frise foorleesprojekt foor klaine kines, ok op ’t Bildt. D’r binne al ’n paar boekys in ’t Bildts, maar ’n soad Bilkerts fine dat d’r te min Bildtse ferhalen binne foor peuters. Deur alle weken ’n nij, Bildts Tomke-ferhaaltsy met illustrasy te publiseren krije de haiten, mimmen, pakes en beppen op ‘t Bildt d’r ’n heel soad foorleesferhaaltsys bij. Der is behoefte an, en wij binne och soa wiis dat de Afûk ’t Bildtse belang onderstreekt en wij de samenwerking angaan kinne.”

De Tomke-ferhaaltjes, earder skreaun troch Riemkje Pitstra en Auck Peanstra, wurde yn it Biltsk omset troch Sytse Buwalda en Leendert Ferwerda fan fertaalburo BildtTaal. De yllustraasjes binne fan Tomke-yllustrator Luuk Klazenga.

Oer it Tomke projekt
Tomke is in foarlês- en taalstimulearringsprogramma yn it Frysk foar pjutten. It projekt wol âlders en profesjonele opfieders ynformearje oer it brûken fan taal yn ’e omgong mei jonge bern. Foarlêze, ferskes sjonge, (taal)spultsjes en oandacht foar de deistige saken binne wichtich foar alle talen, dus ek foar it Frysk: bern dy’t harren memmetaal goed behearskje, kinne makliker in oare taal leare.
It jierlikse Tomke-tydskriftke dat by de Fryske Foarlêswike fergees útdield wurdt oan alle pjutten yn Fryslân, is ek alle jierren yn in beheinde oplage beskikber yn it Stellingwerfsk en it Biltsk.

Produkten fan Tomke fynst fansels yn de Afûk boek- en kadowinkel yn Ljouwert en yn de websjop.


2-9 septimber by MeM: Русская неделя - Russyske wike

27 augustus 2018

By MeM stiet alle wiken in oare taal sintraal! Fan 2 oant en mei 9 septimber is dat it Russysk (wykprogramma hjirûnder). Sjoch foar mear ynformaasje oer Talepaviljoen MeM ek www.lanfantaal.nl en/of folgje MeM op Facebook en Twitter.

Russische week bij Talenpaviljoen MeM - PERSBERICHT


26 aug-2 sept by MeM: Komenco de la Esperanto-semajno kaj la fino de la Antila semajno

20 augustus 2018

By MeM stiet alle wiken in oare taal sintraal! Fan 26 augustus oant en mei 2 septimber is dat it Esperanto. Sjoch foar mear ynformaasje oer Talepaviljoen MeM ek www.lanfantaal.nl en/of folgje MeM op Facebook en Twitter.

Week van het Esperanto boordevol muziek - PARSEBERJOCHT / PERSBERICHT


Nije printeboeken fan útjouwerij Afûk

16 augustus 2018

By de Afûk binne wer prachtich, moaie printeboekjes ferskynd. Besjoch it yn ûndersteand parseberjocht of gean fuortendaliks nei de Afûk websjop.

Nije printeboeken fan de Afûk - PARSEBERJOCHT

De betelpagina wurdt laden